W świecie hodowli i użytkowania koni właściwe żywienie odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia i wydajności wierzchowca. Niestety, wiele osób popełnia poważne błędy podczas dobierania i podawania pasza, co prowadzi do zaburzeń funkcjonowania układu pokarmowego, obniżenia kondycji czy problemów kostno-stawowych. Niniejszy artykuł przedstawia najczęstsze nieprawidłowości w racjonowaniu koni oraz podpowiada, jak im zapobiegać, aby koń mógł osiągać optymalne wyniki treningowe i żyć w dobrym zdrowiu.
Niewłaściwe określanie zapotrzebowania energetycznego
Dokładne oszacowanie dziennego zapotrzebowania na energia stanowi podstawę racjonalnego żywienia. Brak precyzji może skutkować zarówno przekarmienie, jak i niedożywienie. Obie skrajności niosą negatywne konsekwencje:
- nadmierne magazynowanie tłuszczu i obciążenie stawów
- spadek wydolności oraz utrata masy mięśniowej
- zaburzenia hormonalne sprzyjające laminitis
Podstawowe błędy przy szacowaniu
- ignorowanie wieku i fazy życia (rozwój, reprodukcja, praca)
- nie uwzględnianie indywidualnej aktywności – trening vs rekreacja
- brak regularnej kontroli parametrów kondycji i wagi
Aby uniknąć niedoszacowania lub przeszacowania potrzeb energetycznych, warto:
- prowadzić systematyczne ważenie konia co najmniej raz w miesiącu
- stosować sprawdzone wzory i tabele paszowe dostosowane do rasy i typu użytkowego
- konsultować się z doświadczonym żywieniowcem lub lekarzem weterynarii
Brak różnorodności i monotonność składu dawki
Jednym z częstych błędów jest oparcie racji wyłącznie na jednej frakcji – np. sianie o wysokim udziale jednej trawy lub skarmianie jedynie ziarnem jęczmiennym. Koń wymaga zróżnicowanych źródeł składników odżywczych, by jego metabolizm przebiegał prawidłowo.
Konsekwencje monotonii
- niedobór włókno sprzyjający zaburzeniom fermentacji w jelicie ślepym
- przewaga skrobi prowadząca do kolki i laminitis
- utrata apetytu lub wybiórcze jedzenie niespożytych części
Wprowadzając większą różnorodność, warto:
- łączyć siano z sianokiszonką i lucerną – każda ma inny profil odżywczy
- modyfikować rodzaj i proporcje ziaren (owies, jęczmień, pszenica, kukurydza)
- stosować mieszanki mineralno-witaminowe jako uzupełnienie
Niewyrównany bilans składników odżywczych
Prawidłowe dozowanie białko, tłuszczów, minerały i witaminy determinuje efektywną pracę wszystkich układów organizmu. Zbyt wysoki lub zbyt niski udział któregoś z makro- czy mikroskładników szkodzi zdrowiu.
Typowe niedobory i nadmiary
- zaburzenia proporcji wapnia i fosforu – niekorzystne dla układu kostnego
- brak cynku i selenu – osłabienie odporności
- nadmierne dodawanie soli kuchennej – odwodnienie i zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej
Aby skomponować zbilansowaną dawkę:
- wykorzystuj analizę laboratoryjną pasz objętościowych i treściwych
- koryguj dietę w zależności od wyników badań krwi i kondycji
- uważaj na suplementację – nadmiar witamin rozpuszczalnych w tłuszczach może być toksyczny
Złe nawyki w organizacji posiłków i dostępie do wody
Równie ważne co skład jest sposób i częstotliwość podawania pokarmu oraz stały dostęp do woda. Nieprawidłowa organizacja może prowadzić do zakłóceń trawienia i odwodnienia.
Najczęściej popełniane błędy
- jedzenie za szybkie – zbyt duże porcje jednorazowe
- nieregularne godziny karmienia – stres i niepokój u konia
- niewystarczająca ilość świeżej woda lub zanieczyszczony poidło
Optymalna organizacja posiłków to:
- częstsze karmienie małymi porcjami – nawet 4–6 razy dziennie
- zapewnienie dostępu do siana przez większość doby
- regularna kontrola i wymiana wody co najmniej trzy razy dziennie
